Hoe kan ik weerbaar zijn?

Hand houdt vuist tegen

© iStockphoto

Weerbaarheid is voor jezelf opkomen. Daarbij hoort dat je je grenzen kent, tussen wat je prettig vindt en wat niet. Ze zijn persoonlijk, dus enkel jij kan ze aangeven en doen respecteren. Doe je dat niet, dan valt er niemand anders voor je in.

Waar je grenzen liggen, is een zaak van buikgevoel. Wordt een grens overschreden, dan meldt je lichaam dat: je buik verkrampt, je hart slaat sneller, misschien adem je moeilijker, voel je een plotse warmte, word je rood of spannen je schouderspieren zich op. Dat komt door de adrenaline in je bloed.

Dit stresshormoon maakt bij gevaar je lichaam klaar om te vechten of te vluchten. Ook bij lichte overschrijding schiet dit mechanisme al in actie. Adrenaline doet je vaak ook extra stilstaan bij de situatie waarin je je bevindt. Je stelt je bijvoorbeeld vragen als"wat gebeurt er nu?", "waarom is dat?" of "heb ik iets gedaan om dat uit te lokken?". Je kan er ook onaangename gevoelens van krijgen (angst, woede, irritatie, schaamte...) en je anders gaan gedragen (oogcontact onderbreken, achteruitwijken, zenuwachtig lachen...).

Weerbaarheid kun je leren. Leer de alarmsignalen herkennen wanneer iemand je grens overschrijdt en neem ze ernstig. Let op: een grensoverschrijding gebeurt zelden met opzet. Meestal heeft de andere persoon gewoon andere grenzen dan jij en heeft hij of zij het niet door dat jij dat gedrag niet prettig vindt. Maar of de andere het nu met opzet doet of niet - je mag je grenzen stellen.

Als je je weerbaarheid wilt vergroten, is het best om met gewone situaties te beginnen: iemand steekt je in een wachtrij voorbij, of een nerveuze collega klikt voortdurend met zijn balpen zonder dat door te hebben. In zulke situaties loop je weinig risico dat de ander het je kwalijk neemt dat je hem erop attent maakt dat je dat niet fijn vindt. Ook al zijn het minder risicovolle situaties - je oefent grenzen te stellen en wint tegelijkertijd aan zelfvertrouwen.

Weerbaarheid heeft ook met je kijk op de wereld te maken: zie je enkel je eigen fouten, dan vermindert dat je zelfvertrouwen. Probeer objectief te beoordelen wat je allemaal goed kunt, wat je sympathieke of nuttige eigenschappen zijn. Door te concentreren op je sterke kanten zie je jezelf in een positiever licht, voel je jezelf sterker en vind je jezelf waard om voor op te komen.

Verder kan je ook weerbaarder worden door je te informeren over je rechten, over objectieve risico's en mogelijkheden tot actie. Het lezen van deze brochure is dus een belangrijke stap!

Je grenzen stellen

Je kan je grenzen op veel manieren aangeven. De omstandigheden bepalen mee de beste strategie. Ken je de ander en weet je hoe hij of zij gaat reageren? Is het beter om die persoon vriendelijk aan te spreken of kordaat? Confronteer je hem of haar best onder vier ogen of met getuigen? Is een kwade blik voldoende of moet je iets erbij zeggen?

Welke manier je ook kiest, probeer je grenzen duidelijk te stellen. Zeg zonder omwegen of vragen waarover het gaat en waarom dat moet veranderen. Voor de duidelijkheid kun je de ander ook zeggen wat hij in plaats daarvan moet doen. Het is noch nodig, noch veilig om de andere te beledigen, belachelijk te maken of te bedreigen.

Een belangrijk onderdeel van communicatie is lichaamstaal. Gebruik die om duidelijk en assertief over te komen. Als je ernstig wilt genomen worden, sta dan recht en neem plaats in, kijk de andere in de ogen, blijf ernstig (opgelet, een glimlach is net als een open deur!) en gebruik een vaste, neutrale en wat diepere stem. Je handen kunnen met gebaren onderstrepen wat je zegt. Als je wil dat iemand ergens mee stopt, toon dat dan met een 'stop'-gebaar. Als je niet wil dat iemand je betast, neem dan zijn hand weg. Ook wie op het eerste gezicht niet stoer lijkt, kan met lichaamstaal verrassend uit de hoek komen. 

Dit is een tekst uit de gids "Opvallen en rechtslaan, een gids voor slachtoffers van holebifoob en transfoob geweld". Lees meer.

Deze tekst werd ontwikkeld in samenwerking met Garance vzw.


Logo Gelijke Kansen in Vlaanderen

Deze inhoud kwam tot stand met de steun van Gelijke Kansen in Vlaanderen.