M, V of X op je paspoort

derde genderaanduiding op paspoorten

De derde genderoptie op paspoorten: “M”, “V” of “X”? (Sander Steendam)

Wereldwijd gaan meer en meer landen over tot de aanpassing van internationale paspoorten van transgenders om hun “nieuwe” geslacht correct weer te geven. Wat echter met personen die zich überhaupt niet identificeren als man of vrouw? Zij willen immers noch als “M” noch als “V” door het leven gaan.

Het ene land is al flexibeler in het voorzien van een derde optie dan het andere. Bijvoorbeeld Australië, Nepal,..hebben een derde optie. Soms zijn overheden van slechte wil  maar soms bestaat er ook oprechte twijfel of een derde geslacht wel toegelaten is volgens de internationale regels over paspoorten. De internationale burgerluchtvaartorganisatie heeft inderdaad internationale standaarden ontwikkeld voor paspoorten. Deze standaarden voorzien expliciet dat er naast “M” of “V” ook “X” (niet-gespecifieerd) mag staan op internationale paspoorten. Binnen de Europese Unie zijn er ook regels over wat er op een paspoort moet staan. Deze EU-regels vereisen wel dat “het geslacht” moet vermeld staan maar specifiëren niet hoeveel of welke geslachtsopties men als EU-lidstaat mag of moet voorzien.

Of landen ook effectief een derde optie voorzien is dus hun vrije keuze, althans onder de internationale paspoortafspraken. Onder de internationale mensenrechtenverdragen zou deze keuze wel eens een pak minder vrij kunnen zijn. Het is vandaag vaststaande rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het “nieuwe” geslacht van transgenders ook juridisch erkend moet worden. In haar recente arresten legt het Hof uit dat, hoewel het in eerdere rechtszaken transgenders ongelijk had gegeven, de maatschappelijke en wetenschappelijke inzichten over het concept gender voortdurend evolueren en nu een punt hadden bereikt waarop de juridische erkenning van transgenders een recht was geworden.Het is dus wachten op een rechtszaak aangespannen door iemand die niet past in het klassieke man/vrouw-onderscheid. Als het Europees Hof haar eigen rechtspraak consequent wil houden lijkt de kans immers reëel dat, gezien het evoluerend inzicht in het concept gender, deze personen net als transgenders recht hebben op juridische erkenning, onder meer op hun paspoort.