De genderkoek (1) - De eiken ijk

afbeelding van Fbambust
Genderkoek

“Veel te complex”, zei iemand toen hij De Genderkoek voor zich zag. “What happened to gut feeling?” We hadden de koek overgenomen van “It’s pronounced Metrosexual” als conversation starter op de uitreiking van de Çavaria Awards, en de koek viel blijkbaar wel in de smaak. Sommigen vonden hem nog te beperkt - “Waar is ‘genderrol’?” “Ik mis ‘seksueel gedrag’” - maar anderen zagen de noodzaak er echt niet van in. “Maak je het niet veel te moeilijk?”, vroegen die hoofdschuddend en ze gooiden het blaadje neer. 

De verwachte eenheid 

Ik snap hen eigenlijk wel. Voor de meeste mensen is het ook veel eenvoudiger, want bij hen vallen al die blokjes samen: je hebt een piemel, dus ben je een man, dus kleed je en gedraag je je zo, en zelfs als je tegen de verwachtingen in op een jongen zou vallen, wacht je een handige identiteit. Wat is daar moeilijk aan? 
De blokjes vallen zo vaak samen dat we bijna verwachten dat dat bij iedereen zo is. Zodra een baby ter wereld komt, lijken de geslachtsdelen al een hele toekomst te voorspellen, van speelgoed tot erfgenamen, van carrières tot partners, van kledij tot huwelijkspartijen. De verwachtingen voor een toekomst lijken zich te ijken onder de gordel. Gek dat een eikel geen ijkel heet, eigenlijk. 

De eiken ijk

Hoe langer ik met dit thema bezig ben, hoe meer ik ervan overtuigd geraak dat net die ijking voor problemen zorgt. In onze cultuur is sekse het ijkpunt voor hoe je je uit (genderexpressie), voor hoe je je identificeert (genderidentiteit), voor je partnerkeuze (oriëntatie) en wat je doet (genderrol). Bij elk van die elementen zijn er verwachtingen. Overtreed je die, dan hoor je tot een holebi- of transgenderminderheid.  

Even een poging tot opsomming:

  • Holebi:  wijkt af van de oriëntatie-verwachting. 
  • Travestiet: overtreedt af en toe de expressie-verwachting
  • Transgenderist/genderqueer: weigert de link tussen sekse en identiteit, en vervolgens ook met expressie: verwerpt de ijk dus. Doorgaans willen zij genderidentiteit als nieuwe ijkpunt. 
  • Transseksueel: merkt een incongruentie tussen de sekse-ijk en genderidentiteit. Zij weigeren echter de link niet, maar besluiten de sekse aan te passen. 
  • Feminist: weigert de link tussen maatschappelijke rollen en sekse, ook hier wordt de ijk onderuit gehaald dus. 

Deze oude ijk gooit een schaduw over het holebi- en transgenderlandschap, maar verbindt ons tegelijk ook. We stellen allen diezelfde ijk, die zich diep in onze cultuur heeft geworteld, in vraag. We stellen die gut feeling in vraag, die ons vertelt dat het toch simpel is. Maar jammer genoeg moeten we het dus wel even moeilijk maken.

> Downloadbare versie van de Genderkoek